کار را باید متقن و خوب انجام داد؛ درس را باید خوب خواند؛ اخلاق را باید رعایت کرد؛ تدین را باید در زندگى خود اصل دانست.

خوب عمل کردن طلاب، عامل ثمر بخشی حوزه علمیه

[طلاب علوم دینى و فضلاى جوان، براى آینده‌ى حوزه نقش دارند] هرکسى نقش خودش را دارد. در یک مجموعه، همه‌ى افراد داراى نقشند. در یک بدن سالم، هر سلولى مشغول کار است.

 اگر هر کدام ما در آن‌جایى که هستیم، کار خود را خوب انجام بدهیم، به سلامت مجموعه کمک کرده‌ایم؛ اما اگر هر کدام ما کار خود را خوب انجام ندهیم، به قدر شعاع وجودى خود، به سلامت مجموعه ضربه زده‌ایم؛ «رحم اللَّه امرء عمل عملا صالحا فأتقنه».(1)

کار را باید متقن و خوب انجام داد؛ درس را باید خوب خواند؛ اخلاق را باید رعایت کرد؛ تدین را باید در زندگى خود اصل دانست؛ ممشاى بزرگان را در آداب زندگى، در خلقیات عبادى و عملى باید اسوه و الگو قرارداد. چیزهایى هم هست که البته به تطور زمان متطور مى‌شود؛ آنها را هم باید متطور و متحول کرد.

 پس افراد حوزه، از بزرگ و کوچک، تا طلبه‌ى تازه به حوزه آمده، در عمل شخصى خود مى‌توانند نقشى ایفا کنند که آن نقش در سلامت حال و آینده‌ى حوزه اثر خواهد گذاشت.

1 ) رحم اللّه امرءا عمل عملا صالحا فأتقنه

خداوند فردی را که کار نیکویی انجام دهد و آن [کار] را محکم ومتقن گرداند، مورد رحمت قرار میدهد.

مسائل علی بن جعفر و مستدرکاتها، علی بن جعفر (علیه السلام) ص 93  ؛

تطبیق قول و عمل

از یکى از همسران رسول خدا(صلّى‌اللَّه‌علیه‌واله وسلّم) پرسیدند که اخلاق رسول خدا را براى ما توصیف کن؛ او در جواب گفت که «کان خلقه القران»؛(2) اخلاق او قرآن بود.

 یعنى هرچه شما در قرآن راجع به روش و عمل و رفتار و خلقیات یک انسان به صورت مستحسن و خوب و پسندیده مى‌خوانید، او در وجود آن بزرگوار مجسم و متبلور بود.

همین هم شد که آن حرکتى که او آغاز کرد، آن گویى که او در فضاى تاریخ پرتاب نمود، هنوز دارد با شدت پیش مى‌رود. هنوز ما و همه‌ى مسلمین عالم داریم از برکات آن دست معنوى و معجزنشان که چهارده قرن و اندى پیش آن را حرکت داد، پیش مى‌رویم.

اخلاق ما باید طبق آن چیزى باشد که مى‌گوییم و به آن دعوت مى‌کنیم؛ « کونوا دعاة النّاس بغیر السنتکم»؛(3) یعنى «باعمالکم».

 اگر ما به زخارف دنیا بى‌اعتنا بودیم، اگر ما در آن راههایى که به آن معتقدیم و داعى و مبلّغ آن هستیم، قدم ثابت گذاشتیم، اگر ما پایبندى خودمان را به اصول دینى و اصول اسلامى و فرمایشات امام بزرگوار و آنچه که در نظام جمهورى اسلامى مقرر است، عملاً نشان دادیم، حرف ما در محیطى که پراکنده مى‌شود، اثر خواهد کرد؛ آن وقت خیلى احتیاج به اصرار و فشار و زور نخواهد بود؛ بلکه نفس جاذبه‌ى عمل، دیگران را به هماهنگى و همگامى و هماوایى وادار خواهد کرد.

2 ) سألت عائشة فقلت أخبرنی عن خلق رسول الله صلى الله علیه وسلم فقالت کان خلقه القرآن »

سعد بن هشام گوید از عایشه پرسیدم؛ مرا از اخلاق رسول خدا (ص) آگاه کن او پاسخ داد: براستی که اخلاق پیامبر (ص) همان قرآن بود.

مسند احمد، احمد بن حنبل، ج 6، ص 163

الطبقات الکبرى ، ابن سعد، ج ‏1، ص  273

مجموعة ورام (تنبیه الخواطر)، ورام بن ابی فراس، ج‏ 1، ص 89

شرح نهج البلاغه ، ابن ابی الحدید : ج 6 ص 340

3 ) کُونُوا دُعَاةً لِلنَّاسِ بِالْخَیْرِ بِغَیْرِ أَلْسِنَتِکُمْ لِیَرَوْا مِنْکُمُ الِاجْتِهَادَ وَ الصِّدْقَ وَ الْوَرَعَ

امام صادق(ع) فرمود با غیر از زبان دعوت کنندگان مردم به سوی خوبی باشید تا از شما تلاش و راستی و پرهیزکاری ببینند.

الکافی، ثقة الاسلام کلینی، ج 2، ص 105 ؛

محاسن، برقی، ج 1، ص 18 ؛

مشکاة الانوار ،الطبرسی، ص 46 ؛

بحار الانوار ،مجلسی، ج 82 ص 135 ح 15 ؛