شکستن دل انسان مۆمن که به تعبیر
روایات، احترام او از کعبه بیشتر است، دارای آثار وضعی و جانبی فراوانی است و دلی
که شکست به سادگی التیام نمی یابد و جبران آن دشوار است.

 

 

دل

 

عنوان "شکستن دل دیگران" عنوانی کلی است که می تواند بر اثر اتفاقات مختلفی به
وجود آید؛ و به همین دلیل نباید به دنبال حکمی کلی در مورد آن، چه در قرآن و چه در
روایات بود. به عنوان نمونه، اگر فردی به دلیل نصیحتی مشفقانه به او که در راستای
امر به معروف و نهی از منکر انجام شده است، دل شکسته شود، نمی توان دل شکستگی او را
نشانی از نامناسب بودن رفتار آمر به معروف و ناهی از منکر دانست، اما در طرف مقابل،
موارد بسیاری وجود دارند که به ناحق، باعث دل شکستگی دیگران می شوند.

در قرآن کریم آیات بسیاری وجود دارد که به این موارد اشاره نموده و در واقع، به
ریشه و دلیل آزرده خاطر شدن دیگران پرداخته و توصیه هایی در این زمینه ارائه فرموده
اند که به برخی از آنها اشاره می‌کنیم:

 


الف. برخی آنچه از آنها نهی شده است:

1. مسخره کردن دیگران: "یا
أَیهَا الَّذینَ آمَنُوا لا یسْخَرْ قَوْمٌ مِنْ قَوْمٍ عَسى‏ أَنْ یکُونُوا خَیراً
مِنْهُمْ وَ لا نِساءٌ مِنْ نِساءٍ عَسى‏ أَنْ یکُنَّ خَیراً مِنْهُن‏"؛[1] اى افراد با ایمان! گروهى از مردان شما گروهی دیگر
را مسخره نکنند، شاید آن مسخره‏شدگان بهتر از آنها باشند. و گروهى از زنان شما نیز
دیگران را مسخره کند، شاید آن مسخره‏شدگان بهتر از آنها باشند
.

2. عیب جویی: "وَ لا
تَلْمِزُوا أَنْفُسَکُم‏"؛[2] به عیب جویی از
یکدیگر مپردازید
.

3. یکدیگر را با نام زشت
خواندن:
"وَ لا تَنابَزُوا بِالْأَلْقاب‏"؛[3] با نامهای زشت، یکدیگر را مورد خطاب قرار
ندهید
.

4. روی از دیگران
برگرداندن:
"وَ لا تُصَعِّرْ خَدَّکَ لِلنَّاس‏"؛[4] با بی اعتنایی از مردم رو مگردان.

5. با تکبر و غرور راه
رفتن:
"لا تَمْشِ فِی الْأَرْضِ مَرَحا"؛[5] هنگام راه رفتن، باد نخوت بر گلو
مینداز
!

6. سر از کار دیگران در آوردن و غیبت
کردن:
"وَ لا تَجَسَّسُوا وَ لا یغْتَبْ بَعْضُکُمْ بَعْضا"؛[6]

به دنبال سر درآوردن از کار دیگران نبوده و
غیبت نکنید
.

ب. برخی آنچه بدانها فرمان داده شده است:

1. رعایت اخلاق خانوادگی: "وَ أْتَمِرُوا بَینَکُمْ بِمَعْرُوف‏"؛[7]
در زندگی خانوادگی با یکدیگر با خوبی و خوشی
رفتار کنید
.

2. با مردم به نیکی سخن گفتن: "قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْنا"؛[8] با مردم به نیکی سخن گویید.

اکنون می توان گفت: اگر به توصیه های یاد شده و نیز دیگر توصیه های قرآنی عمل
شود، هیچ فردی به ناحق دل شکسته نخواهد شد.

امام زین
العابدین(علیه السلام) در حدیث شریفی می فرماید: پدرم در لحظات آخر عمر عزیزش، در
آن شرایط سخت روز عاشورا در حالی که خون در رگ هایش می غلطید مرا در آغوش گرفت و به
من فرمود تو را به آن چه پدرم نزدیک شهادتش به من فرمود وصیت می کنم و آن این که:
«یا بنی! ایاک و ظلم من لا تجد علیک ناصرا الا الله؛ پسر عزیزم! از ظلم و ستم به
کسی که یار و یاوری جز خدا ندارد بپرهیز»

ذکر یک نکته مهم

شکستن دل انسان مۆمن که به تعبیر روایات، احترام او از کعبه بیشتر است، دارای
آثار وضعی و جانبی فراوانی است و دلی که شکست به سادگی التیام نمی یابد و جبران آن
دشوار است، پس در مرحله اول باید انسان مراقب باشد دل کسی را نشکند و قلبی را جریحه
دار نسازد و اگر خدای ناخواسته این اتفاق افتاد باید به سرعت جبران و تلافی کند و
دل شکسته را التیام بخشد و آن را به دست آورد و تنها استغفار و آمرزش کافی نیست مگر
این که آن فرد از انسان دور باشد و انسان قدرت جبران نداشته باشد که در این صورت
علاوه بر استغفار و طلب آمرزش از درگاه الهی باید در حق آن فرد دعای خیر کرد و خیر
دنیا و آخرت او را از خداوند درخواست نمود و با این کار انشاءالله قلب او در باطن
از شما راضی و خشنود می گردد.

در حدیث آمده است که خداوند می فرماید:
«انا عند المنکسره قلوبهم؛ من همدم قلب های شکسته هستم» یعنی انسان دل شکسته در
پیشگاه خداوند دارای جایگاه ویژه ای است و مورد توجه خداوند می باشد و دعا و نفرین
انسان دل شکسته خیلی زود اثر می بخشد.

امام زین العابدین(علیه السلام) در حدیث شریفی می فرماید: پدرم در لحظات آخر عمر
عزیزش، در آن شرایط سخت روز عاشورا در حالی که خون در رگ هایش می غلطید مرا در آغوش
گرفت و به من فرمود تو را به آن چه پدرم نزدیک شهادتش به من فرمود وصیت می کنم و آن
این که: «یا بنی! ایاک و ظلم من لا تجد علیک ناصرا الا الله؛ پسر عزیزم! از ظلم و
ستم به کسی که یار و یاوری جز خدا ندارد بپرهیز.» (منتهی الامال، ج 1، ص 713،
انتشارات هجرت)

 

پی نوشت ها:

[1] حجرات، 11.

[2] همان.

[3] همان.

[4] لقمان، 18.

[5] همان.

[6] حجرات، 12.

[7] طلاق، 6.

[8] بقره، 83.